Tıp Ceza Hukukunda Endikasyon Ve Tıbbi Müdahalenin Meşruiyeti

Tıbbi Müdahalenin Hukuka Uygunluk Sınırı

Türk Ceza Kanunu kapsamında kasten başkasının vücuduna acı vermek veya sağlığını bozmak suç olarak tanımlanmışken, bir hekimin gerçekleştirdiği cerrahi müdahalenin suç teşkil etmemesi "endikasyon" kavramıyla açıklanır. Endikasyon, tıp biliminde bir tedavinin gerekliliğini, hukukta ise eylemi meşru kılan dayanağı ifade eder. Hekimin müdahalesi, ancak tıbbi bir amaca yönelik olduğunda ve bilimsel veriler ışığında bir gereklilik arz ettiğinde hukuka uygunluk nedeni kazanır. Bu kavram, hekimin eylemini "kasten yaralama" suçunun maddi unsurlarından ayırarak, hukuken korunan bir tedavi sürecine dönüştürür.

Hukuki Geçerlilik Koşulları ve Takdir Yetkisi

Bir müdahalenin hukuken geçerli bir endikasyona dayandığından söz edebilmek için teşhis, tedavi gerekliliği ve seçilen yöntemin tıp biliminin verilerine (de lege artis) uygun olması şarttır. Endikasyon, yapılacak müdahalenin hastanın mevcut durumuna oranla sağlayacağı faydanın, risklerden daha ağır basması yönündeki bir değerlendirmeyi de içerir. Mevzuatımızda "tıbbi zorunluluk" veya "gereklilik" ifadeleriyle karşılanan bu kavram, hekimin takdir yetkisini nesnel bir tıp standardına bağlar. Dolayısıyla, tıbbi bir amaç taşımayan müdahale, hastanın rızası olsa dahi endikasyon eksikliği nedeniyle hukuka aykırı hale gelebilir.

Endikasyonun Yokluğu ve Cezai Sorumluluk

Yargısal uygulamada endikasyon, tıbbi malpraktis uyuşmazlıklarında en temel denetim kriteridir. Müdahale için tıbbi bir zorunluluk bulunmuyorsa, operasyon teknik açıdan hatasız olsa bile hekimin cezai sorumluluğu gündeme gelebilir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da vurgulandığı üzere; tıbbi müdahalenin hukuka uygunluğu için müdahalenin yetkili hekim tarafından yapılması, rızanın bulunması ve tıbbi bir gerekliliğin mevcut olması şarttır. Bu unsurlardan birinin eksikliği, eylemin "kasten yaralama" suçundan yargılanmasına sebebiyet verebilir.

---

Yargıtay Ceza Genel Kurulu (09.12.2014 T., 2014/103 E., 2014/552 K.)

Savunmalardan da anlaşılacağı üzere sanıkların uzmanlık alanları farklıdır. Kaldı ki içlerinde halen hastanede asistan olarak çalışan kişiler de vardır. Adli Tıp Kurumu raporuna göre sanıkların kusuru sonucu müteveffa ölmemiş emboli sonucu ölmüştür. Hastanede müşahade altına alınmış olsa dahi aynı ölümün kaçınılmaz olduğunun kabul edilmesi gerekir. Bu nedenle her ölüm olayından ölüye şu veya bu şekilde müdahale eden bir hekimi sorumlu kılmak meslek ve sanatın yapılmasını sekteye uğratır. Bu alanda çalışanların şevki kırılır, sonuç doğurucu ve hayata döndürücü girişimlere yönelmelerini engeller. Kaldı ki Anayasa Mahkemesi 1219 sayılı Kanunun Yüksek Sağlık Şurasının mütalaa verme yetkisini düzenleyen 75. maddesini 03.06.2010 gün 69-79 sayılı kararı ile iptal etmiştir.

Yargıtay 13. Hukuk Dairesi 2016 / 26896 Esas ve 2020 / 1130 Karar

O halde mahkemece, doğum öncesindeki muayene ve tedavilere ilişkin tüm bilgiler ilgili hastaneden celp edilerek üniversitelerin tıp fakültelerinde görevli öğretim üyelerinden Kadın Hastalıkları ve Doğum konusunda uzman, akademik kariyere sahip üç kişilik bilirkişi kurulundan, davalı doktorun doğum şekli tercihi ve doğum esnasında aldığı kararlar ve uygulamaların davacı ...’un sağ kolunda meydana gelen engelin doğmasıyla sonuçlanan olayda davalı doktora ve hastaneye atfı kabil bir kusur olup olmadığı konusunda, nedenlerini açıklayıcı, davacı iddialarını karşılayacak şekilde taraf, mahkeme ve Yargıtay denetimine elverişli rapor alınarak, sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirmiştir.

---

UYARI

Web sitemizdeki tüm makale ve içeriklerin telif hakkı Av. Celal Ferit DEMİRKIRAN’a aittir. İçerikler, hak sahipliğinin geçerliliği için elektronik imzalı zaman damgası ile kaydedilmiştir. Sitemizdeki yazıların, izinsiz olarak başka platformlarda kopyalanması veya özetlenerek yayınlanması halinde yasal ve cezai işlemler uygulanacaktır.